Pierwsze lata życia dziecka to czas najważniejszy. To właśnie wtedy kształtuje się u dziecka poczucie bezpieczeństwa, własnej wartości i model relacji społecznych. Czasami zdarza się tak, że przez ilość obowiązków rodzice zapominają o jednej z bardzo ważnych rzeczy – o sobie nawzajem. Rodzicielstwo jest między innymi procesem, w którym oboje dorosłych uczy się współpracować, by stworzyć dziecku bezpieczną przystań.
Jasper Juul – duński pedagog i terapeuta rodzinny, podkreślał, że najważniejsze, co rodzice mogą dać swojemu dziecku, to troska o ich wzajemną relację:
,,Relacja między rodzicami to pierwsze dziecko w rodzinie. Trzeba o nie dbać tak samo troskliwie, jak o te, które się urodziły”.
Współpraca więc nie polega tylko na podziale obowiązków. Jest to przede wszystkim dbanie, by partnerstwo nie zniknęło pod wyzwaniami rodzicielstwa. Kiedy rodzice potrafią się wspierać i komunikować, dziecko dostaje cenny fundament – spokój, wynikający z przewidywalności i poczucia bezpieczeństwa.
,,Dzieci nie potrzebują rodziców, którzy zawsze się zgadzają. Potrzebują rodziców, którzy potrafią się różnić i mimo to traktować się z szacunkiem”.
Współpraca oznacza więc także akceptację faktu, że jeden rodzic może mieć inne granice niż drugi. Kluczem jest to, by nie krytykować drugiego rodzica przy dziecku, a rozmawiać budując wspólny kierunek, jednocześnie zachowując swoją indywidualność, pokazując tym samym, że można się różnić i nadal wzajemnie szanować.
Partnerstwo to także wzajemne dawanie sobie zgody na dbanie o własne potrzeby. Jest to inwestycja w dobrostan dziecka. Gdy rodzic jest wypoczęty i zaopiekowany, ma większe zasoby emocjonalne, dzięki czemu z większą uważnością może reagować na potrzeby dziecka. Co nam na to pozwala?
- Sieć wsparcia, tzw. ,,wioska” – sprawdzenie jakie zasoby mamy w swoim otoczeniu. Budowanie sieci relacji z innymi rodzicami, sąsiadami, rodziną, przyjaciółmi pozwala na wspólne dzielenie obowiązków i spędzanie czasu razem, co potrafi przynieść ulgę, dać przestrzeń oraz czas na regenerację i zadbanie o własne potrzeby, ponieważ rodzicielstwo nie jest sportem indywidualnym, tylko drużynowym.
- Codzienna regeneracja – wzajemne dbanie o to, by każda ze stron miała swój czas na ,,reset”. Mogą to być krótkie chwile tylko dla siebie: spacer, kawa, książka czy muzyka.
- Przestrzeń na emocje i budowanie bliskości – tworzenie wspólnego czasu na rozmowę o tym co u nas słychać poza domową logistyką. To przestrzeń oparta na zaufaniu, dzięki której możemy pozwolić na swobodną wymianę myśli o własnych odczuciach i przeżyciach, również tych trudnych. Może to być wspólna chwila przy herbacie lub regularna randka, podczas której tematy związane z obowiązkami schodzą na dalszy plan. Takie chwile przypominają, że poza rolą rodzica jesteśmy dla siebie ważnymi partnerami.
- Docenianie o siebie – dostrzeganie codziennych, nawet niedużych sukcesów i tego co już działa dobrze, na koniec dnia zapytaj siebie: “co dzisiaj ułożyło się tak jak chciałem/łam?”, “co dzisiaj mogę uznać za sukces”.
- Docenianie drugiego rodzica – dostrzeganie codziennych działań, zmagań i radości, nazywanie ich i pokazywanie partnerce/partnerowi, że widzimy i dziękujemy.
- Techniki redukcji stresu – stworzenie przestrzeni na techniki redukcji stresu, takie jak: świadomy oddech, kontakt z naturą, ruch, czy też długa kąpiel (każdy niech znajdzie coś dla siebie).
- Stawianie granic – dbanie o siebie to również umiejętność określenia i komunikowania tego, ile mamy w danym momencie sił. Współpraca polega na przyjmowaniu takich informacji ze zrozumieniem, co buduje atmosferę wzajemnego szacunku i bezpieczeństwa. To także rozumienie, że jak partner/partnerka mówi “nie” dla naszych potrzeb to często jest to “tak” dla jej/jego potrzeb.
- Równowaga między rolą rodzica, a własnym ,,Ja” – wspieranie się w utrzymywaniu pasji, sportu, relacji towarzyskich czy pracy. Rodzic, który czuje się spełniony w różnych sferach życia, ma w sobie więcej przestrzeni na uważną obecność, co przekłada się na jakość czasu spędzonego razem z dzieckiem.
- Podział zadań – to wspólne ustalenie reguł dotyczących codziennych obowiązków domowych. Dzięki temu zyskujemy więcej swobody i czasu, który zamiast na domysły czy nieporozumienia możemy przeznaczyć na odpoczynek. Ważne tutaj jest nieocenianie drugiej osoby w kontekście jakości wykonania obowiązków, a docenianie intencji i zaangażowania.
Ponadto dziecko obserwując rodzica, który dba o swoje własne granice, uczy się, że ono również ma prawo do dbania o siebie. Gdy rodzice współpracują i dbają o siebie to dziecko:
- uczy się empatii – widzi, że potrzeby każdego członka rodziny są równie ważne,
- zyskuje stabilność – dom staje się przestrzenią, w której trudne emocje są widziane i słyszane, a różnice zdań prowadzą do wspólnego szukania rozwiązań,
- buduje zdrowe poczucie własnej wartości i przynależności – z większą pewnością siebie wchodzi w interakcje i uczy się otwarcie komunikować własne potrzeby, uczucia i granice, znajduje w sobie odwagę do eksploracji, zabawy i nauki.
Podpowiedź jak się komunikować w parze rodzicielskiej ma też Marshall Rosenberg, twórca Porozumienia bez Przemocy (NVC). Proponuje on, aby zamiast na wzajemnym ocenianiu lub krytyce, opiera się na empatii i autentyczności. Pozwala to rodzicom dostrzec niezaspokojone potrzeby swojego partnera, dzięki czemu współpraca przestaje być “walką o rację”, a staje się wspólnym szukaniem rozwiązań, które zadowolą obie strony i budują „relację”. To jak rodzice zachowują się w sytuacjach konfliktowych, będzie miało wpływ na zachowanie się dziecka w podobnych sytuacjach. Marshall Rosenberg podpowiada konkretnie jak się komunikować (daje schemat). Na przykład tak:
- ,,Kiedy widzę, że zmywarka jest pełna, a w zlewie czekają kolejne naczynia.” (obserwacja),
- ,,Czuję zirytowanie, bo mam za sobą ciężki dzień.“ (uczucia),
- ,,Potrzebuję porządku, partnerstwa w domowych obowiązkach i chwili spokoju, by móc odpocząć.” (potrzeba).
- ,,Czy mógłbyś/mogłabyś je teraz posprzątać, żebym mógł/mogła odetchnąć po długim dniu?” (prośba).
Czasem zdarza się tak, że dorośli przestają być parą romantyczna, ale na zawsze pozostają parą rodzicielską. To przejście jest bardzo istotne, ponieważ fundamentem staje się teraz partnerstwo, w którym najważniejsze jest dobro dziecka. Po rozstaniu zmienia się kontekst naszego życia (miejsce zamieszkania, codzienna logistyka), ale odpowiedzialność za emocjonalny rozwój i poczucie bezpieczeństwa dziecka pozostaje wspólna. Rodzice, którzy potrafią postawić potrzeby dziecka w centrum i budować wspólny kierunek działania, tworzą dla niego stabilny most między dwoma domami. W tej nowej relacji kluczowe jest to, aby dziecko nigdy nie pełniło roli mediatora. Obarczanie dziecka odpowiedzialnością za przekazywanie informacji jest dla niego dużym obciążeniem. Bezpośrednia komunikacja między rodzicami, odbywająca się z szacunkiem i poza światem dziecka, pozwala mu pozostać po prostu dzieckiem. Dzięki temu nie ma ono poczucia rozdarcia. Taka postawa buduje dla dziecka bezpieczny port, który jest niezbędny do budowania ważnych dla niego więzi.
Rodzicielstwo jako współpraca to nie dążenie do ideału, ale do wspólnoty. To świadomość, że jesteśmy w tej samej drużynie, nawet gdy brakuje nam sił przy codziennych wyzwaniach. Dbając o siebie nawzajem i o własne zasoby, budujemy dla dziecka bezpieczny wzorzec relacji oparty na szacunku, autentyczności i wzajemnym wsparciu.
